Çocuğun okuma zevkini kültürel koşullar etkiler. Ancak gerek okuma ilgisinin yoğunluğunda, gerekse okuma miktarında, bireysel farkların öneminin de büyük olduğunu akıldan çıkarmamak gerekir.
Önceleri kitap çocuk için bir oyuncaktır. O, sadece kitap sayfalarını çevirmekten hoşlanır. Bu eylem, onun küçük kas becerilerinin gelişmesinde yardımcı olur. 2 yaşından itibaren çocuk tamamı resimlerden oluşan, bez veya kalın kartondan yapılmış, elinde tutabileceği küçük kitapları sever. 3-4 yaş çocukları, kendilerine resimli öykü kitaplarının okunmasını ister.5-6 yaşlarında artık çocuk kitap ile geçen zamanı net bir eylem olarak nitelendirir ve amacı bilgi edinmek noktasında yoğunlaşır.
Çocuk bir kitaba aşinalık kazandıkça, öyküyü anımsamaya başlayacak ve özellikle de pek çok kez tekrarlanan söz ve cümleciklerde anne-babaya katılacaktır. Çocuk, bir şiirin
Bir sonraki uyaklı dizesinin tahmin etmenin veya bir öykünün çok iyi bilinen bir cümlesini
Tamamlamanın sağladığı tahmin duygusundan çok büyük zevk alır. Bu yüzden bunu yapa-bilmesi için elverişli bir ortam oluşturmak yararlı olacaktır. Bunun için neler yapılabilir:
Birlikte Okuma: Anne-Baba ile birlikte okuma, çocuğu okumaya katılmaya özendirir;
onun, okuma deneyiminde önemli bir rol üstlenmesini kolaylaştırır.
Kitaplar Hakkında Konuşma: Öykü ve resimler hakkında konuşmak, çocuğun okumaktan aldığı zevke ve kavrayış gücüne pek çok katkıda bulunur. Çocuğunuz sorular sorar veya
bildiği sözcükleri göstererek ya da resimlerden söz ederek okumanızı bölerse, bu onun ilgi duyduğuna ve o konuda fazla şey öğrenmek istediğine işaret eder.’ Neden böyle olduğunu ben de merak ediyorum’ ‘Acaba ne olacak?’ gibi sözlerle kitaptan söz etmesine
yardımcı olabilirsiniz. Bu açıdan bakıldığında, 3–4 yaşlarındaki çocuk için kitap, yetişkinle arasında kurulan bir sohbet aracıdır.
Çocuklar, birlikte okuduğunuz kitaplarla çoğunlukla kendi deneyimlerini anımsayacaklar-
dır.Bir öykü, pek çok başka deneyimi ya da anıyı çağrıştırabilir.Kitaplar hakkında konuş-
mak, çocukların okudukları öykülerle bütünleşmelerini ve kendilerini gerçek birer okur gibi hissetmelerini en etkili yollarından biridir. Bu yolla bir yandan çocuğun kelime dağar-cığı zenginleşirken, bir yandan da ona, bazı zihinsel kavramları anlama fırsatı verilmiş olur.
Yeniden Okuma: Çocuklar, çok iyi bildikleri kitapları okumaktan çok zevk alır ve bu şekilde bir hayli güven kazanırlar. Yeniden okuma, kitapların ve öykülerin nasıl işlediğini
görmelerine yardımcı olur. Çok sevdikleri kitapları yeniden okumayı sürdürmeniz oldukça önemlidir. Okumayı öğrenmeye ve sayfa üzerindeki sözcükler hakkında giderek daha faz-la şey öğrenmeye başladıklarında, aşina oldukları bir kitaba ilişkin bilgilere onlara yar-dımcı olacaktır. Onları, bildikleri kitaplarda yer alan sözcüklere ve harflere daha dikkatli bakamaya özendirebilirsiniz.
Okunan Kitaplarla Yeniden Buluşma: Çocuklar okula başlayıp kendi kendilerine okuya-bilir olduktan sonra bile, iyi bildikleri bir kitabı oldukça sık oranda okumayı hala isteye-bilirler. Bu, okuma açısından yerlerinde saydıkları anlamına gelmez. İlerleme, gelişme her zaman bir sonraki kitaba geçme olarak düşünülmemelidir. Çok deneyimli çocuklar bile bir kitabı yeniden okumaktan zevk alırlar. Küçük yaştaki çocuklar, bir kitabı birkaç kez din-
leyerek bir öyküyü kendi sözcükleri ile anlatabilecek duruma gelebilirler. Zaman zaman kitabın dilini kullanarak öyküyü canlandırmaktan da zevk alabilirler. Tüm bunlar, onların dil ve sosyal gelişiminin, hayal gücünün ve empati oluşumunun gelişmesine ve destek-lenmesine neden olur.
ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMCİSİ
NEŞE DOĞANÇELİK